Club Schalkwijk

Een buurtbroedplaats en placemakingnetwerk ineen voor een winkelcentrum in transitie

De komende jaren wordt er veel ontwikkeld in Schalkwijk, Haarlem. De wijk groeit naar bijna 50.000 inwoners. Het verouderde Centrum Schalkwijk wordt de komende jaren vernieuwd tot een modern en aantrekkelijk stadsdeelcentrum waar het prettig wonen, werken, winkelen, sporten en ontspannen wordt.

In totaal worden er zo’n 3.000 woningen toegevoegd. In diverse fases transformeert het monofunctionele winkelcentrum in een multifunctioneel stadsdeelcentrum. De transformatie gaat nog zeker 10 jaar duren, STIPO ontwikkelde een tijdelijkheidsaanpak voor het gebied middels placemaking, het samenbrengen van betrokkenen & initiatieven, en verschillende buurtactiviteiten. En droeg zorg voor bestendiging van de aanpak door de realisatie van een Placemaking Coalitie, gedragen door de formele partners in het gebied.

Aandacht voor de fase tussen nu en straks

De komende jaren is het gebied flink in ontwikkeling. In diverse ontwikkelfasen wordt het winkelcentrum gesloopt en starten de bouwwerkzaamheden op. In 2027 worden de eerste bewoners verwacht. De laatste nieuwbouw zal midden 2030 worden afgerond. Tijdens deze rommelige fase is het belangrijk om het winkelcentrum levendig en fijn te houden. Dit is belangrijk voor de ondernemers, maar ook voor de vele bewoners van Schalkwijk die hun wijk in rap tempo zien veranderen.

Om de transformatie de komende jaren goed te laten verlopen, is de afgelopen maanden in samenwerking met de vastgoedeigenaren in het winkelcentrum, het winkelcentrummanagement, ontwikkelaars, woningcorporaties en diverse maatschappelijke partners gewerkt aan een tijdelijkheidsaanpak voor het gebied vanuit placemaking en het aanpakken van de leegstand in het winkelcentrum. Vanuit de gemeente waren gebiedsontwikkeling, economie, welzijn, cultuur en wijkontwikkeling betrokken.

Middels placemaking en activiteiten in de tijdelijkheid brengen we reuring, zorgen dat het winkelcentrum een aantrekkelijke bestemming blijft en kunnen we bijdragen aan de transformatie van monofunctioneel winkelcentrum naar multifunctioneel stadsdeelcentrum.

Een belangrijk voordeel en waarde van placemaking is het samenbrengen van een gemeenschap van bewoners, ondernemers, maatschappelijke organisaties en ontwikkelaars met energie en betrokkenheid voor de toekomst. Door samen te denken en te doen bouwen we aan eigenaarschap en thuisgevoel.

We zijn dit traject samen met de partners een kleine 2 jaar geleden gestart. Het resultaat nu is:

• Netwerk Club Schalkwijk: een betrokken netwerk met een mix aan betrokkenen groot en klein
• Buurtbroedplaats Club Schalkwijk: eervol vernoemd naar het netwerk in het voormalige Etos pand dat al jaren leegstond
• Doorlopend Placemaking programma: van een iftar maaltijd met 500 mensen tot een filmavond op het plein
• Placemaking Coalitie Schalkwijk Centrum: een samenwerkingsverband van ontwikkelaars, vastgoedeigenaren, winkelcentrummanagement, corporaties en de gemeente waaruit de komende 2 jaar de placemaking activiteiten worden georganiseerd en gefinancierd.

En natuurlijk vonden de afgelopen tijd tal van activiteiten plaats en kreeg het winkelcentrum een boost met de nieuwe energie van de groeiende groep betrokkenen. Lees er hieronder meer over en hoor van de vastgoedontwikkelaar en tevens bestuurslid van de Vereniging van Eigenaren en het wijkraadslid waarom zij de placemakingsaanpak ondersteunen.

Netwerk Club Schalkwijk

Een belangrijke eerste stap om tot de tijdelijksheidsaanpak te komen was het opzetten van het informele netwerk Club Schalkwijk. In de grote transformatieopgave miste een midden waar de diverse partijen vanuit de ruimtelijke gebiedsontwikkeling, sociale partners en bewonersinitiatieven elkaar tegenkwamen. Dit is een terugkerend thema in grote gebiedsontwikkelingen, zo zien we. Partijen werken naast elkaar, en te weinig met elkaar.

Netwerk Club Schalkwijk vormt het hart van de placemakingaanpak waarmee we Schalkwijkers met elkaar verbinden, met elkaar activiteiten organiseren, waardevolle informatie delen en de ruimte hebben om hulpvragen te stellen. Met korte lijntjes kan in deze club snel geschakeld worden om activiteiten uit de grond te stampen en ruimtevragen in te vullen. Het is ook de plek waar een ontwerp voor de muurschildering kan worden afgestemd en de planning voor de jaaractiviteiten tot stand komt.

In de Club ontmoet een breed gezelschap van professionals, ondernemers en initiatieven elkaar. Naast de vele lokale helden zoals Hattrick, MooiZooi, Triple Threat, Wereldmuziekschool, SSHO en wijkplatforms haken er ontwikkelaars, pandeigenaren, ambtenaren, maatschappelijke partners als de bibliotheek, Buurts, Spaarnelabs, Buurtzorg en Philadelphia aan. Dit leidt tot mooie samenwerkingen: zo zorgt Philadelhia nu met haar cliënten voor de horeca in de nieuwe buurtbroedplaats en gaat Hattrick een van de andere leegstaande panden betrekken.

Iedere laatste woensdagochtend van de maand komen de betrokkenen samen. Centrum Schalkwijk vernieuwt en verandert, en in de periode naar de vernieuwing toe moet het winkelcentrum een fijne plek blijven waar je graag naartoe gaat en waar vaak iets te doen is. Met het netwerk houden we de vinger aan de pols, spelen we in op mooie ideeën en bouwen gezamenlijk aan het nieuwe stadscentrum.

Club Schalkwijk biedt een enthousiasmerende, relationele omgeving, naast het formele gebiedsproces dat elders wordt gevolgd.

Buurtbroedplaats in het voormalige Etospand

Er waren twee grote wensen die al snel bij Club Schalkwijk naar boven kwamen: een fijne plek om een kop koffie te drinken (die was er niet meer echt in het winkelcentrum) en fysieke ruimte voor al die geweldige ideeën die iedere maand op de woensdag langs kwamen. Het voormalige Etospand ligt op een centrale plek in het winkelcentrum en met twee vaste partijen die wilden instappen, SSHO en Philadelpia, ontstond er perspectief op het realiseren van een buurtbroedplaats. In het netwerk Club Schalkwijk is de programmering uitgedacht. De gemeente is naar voren gestapt om de plek ook daadwerkelijk te realiseren voor de komende twee jaar.

De inrichting is volledig circulair en komt van tal van lokale partners zoals de Snuffelmug en de Haarlemse Waardemakers. Met vereende krachten zijn de muren geschilderd en is alles ingericht. De huurovereenkomst werd in november 2025 ondertekend en op 3 maart 2026 werd de Buurtbroedplaats officieel geopend.

Het programma is groeiend en de telefoon voor activiteiten staat roodgloeiend, aldus de kwartiermaker Luc Manders. Er vinden nu al een mamacafe, naaimiddagen en een vast taalcafé plaats. Bewoners en winkelend publiek kunnen er terecht voor koffie en een gezonde lunch.

De buurtbroedplaats is nu ook de vaste plek voor de maandelijkse bijeenkomsten van Club Schalkwijk en het hoofdkwartier voor de placemakingactiviteiten in en rond het winkelcentrum.

Placemaking Coalitie Schalkwijk Centrum

Parallel aan de ontwikkeling van netwerk Club Schalkwijk hebben we gewerkt aan de bouw van een coalitie van formele spelers in het gebied. Ontwikkelaars, woningcorporaties, winkelvastgoedeigenaren, belegger en gemeente vonden elkaar in de wens om een aantrekkelijke verblijfsplek te creëren, het nieuwe woongebied gezamenlijk op de kaart te zetten, aandacht te hebben voor Schalkwijkers en de lokale ondernemers, ook tijdens de bouw.

De placemaking-activiteiten van Club Schalkwijk lieten zien wat er mogelijk is als er tijd, aandacht en wat licht budget beschikbaar zijn om een andere energie in het winkelcentrum te krijgen. Deze concrete successen gaven voeding aan een groter gesprek over de samenwerking nu en ook straks na oplevering van alle nieuwbouw. Stapsgewijs zijn de belangen en doelen van alle betrokken partijen in beeld gebracht en vertaald naar een aanpak voor de komende 2 jaar, met als doel dit door te laten groeien naar een vorm van een gebiedsorganisatie. Alle partijen dragen financieel bij aan de gezamenlijke begroting. De placemakingcoalitie richt zich op gezamenlijke gebiedsbranding, organisatie van placemakingactiviteiten, fysieke interventies in de buitenruimte , de buurtbroedplaats en de aanpak van leegstand. Nieuwe partners hebben zich inmiddels al aangediend om deel te nemen.

Tijdens de opening van de buurtbroedplaats is de samenwerking in de Placemaking Coalitie Schalkwijk Centrum door de betrokken bestuurders bezegeld. Daarmee zijn de placemakingactiviteiten bekostigd en van organisatiekracht voorzien.

Enkele Placemaking activiteiten van afgelopen jaar

Iftar
Stichting Hattrick organiseerde een iftar voor de wijk. Het wijkcentrum was niet meer groot genoeg; de binnenstraten van het winkelcentrum boden uitkomst. Iedereen was welkom, religieus of niet. Een moment waarop alle lagen van de samenleving samenkomen.

Muurschildering
Door de sloop van een deel van het winkelcentrum ontstond er een donkere gang met een saaie wand. STOKED creëerde een muurschildering rond het verhaal van Schalkwijk: ooit een gebied met weilanden en een molen, nu een stedelijk gebied waar buslijn 300 een belangrijke verbinding is met de rest van Haarlem en richting Amsterdam. De opkomende zon staat voor de vernieuwde toekomst van Schalkwijk.

Initiatievencafé
Haarlem kent een mooi event om initiatief uit de stad te stimuleren. We haalden het naar Schalkwijk en dat leverde meteen de herintroductie van de avondvierdaagse in de wijk op.

Veel dank aan al onze partners en betrokkenen!